Digital_Logo.png

Amerika’da Nasıl Lisanslı Mimar olunur?

Updated: Aug 27, 2019





Arkadaşlar merhaba,


Bu konuyla ilgili bir çok kişiden sorular aldığım için sıradaki makalemizinin “Amerika’da nasıl lisanslı mimar olunur?” olamalı diye düşündüm.


Makalemize başlamadan önce belirtmek isterim ki, Amerika’da imza yetkili bir mimar olabilmek için sadece lisans ve hatta yüksek lisans yapmış olmak yeterli olmamaktadır. Bir çok aşamadan oluşan eğitim yıllarından sonrada en az 3 yıl süren zorlu bir yoldan geçen bir maceradır.


Şimdi yapılması gerekenleri, izlenilmesi gereken yolları başlıklara ayırarak ve açıklayarak ele alalım.


Öncelikle sizin de tahmin edeceğiniz gibi lisanslı, başka bir deyişle imza yetkili bir mimar olabilmek için bir mimarlık eğitiminiz olması gerekiyor. Peki nasıl bir mimarlık eğitiminden söz ediyoruz. Amerika’da lisanslı mimar olmaya giden yolda alacak olduğumuz eğitimin sitemleri gittiğimiz üniversitelere göre değişiyor ve 3 tane sistem olarak katagorilere ayırmamızın doğru olacağını düşünüyorum.


Bu sistemler nedir açıklayalım.


Amerika’da mimarlık lisans eğitim sistemleri

Yukarıda belirttiğim gibi Amerika’da mimarlık lisans sitemleri okullara göre değişmektedir ve bu macerada 3 farklı yol izlenebilmektedir.


1- 4+2 sistemi.


İlk olarak bahsetmek istediğim sistem, 4+2 sistemidir. Bizim ülkemizde de bulunan ve çok yaygın olan eğitim sitemi yani 4 yıllık olan mimarlık eğitimi ile başlar ve sonunda alacak olduğunuz diploma aldığınız dersler doğrultusunda;


- Bachelor of Science in Architecture ya da Bachelor of Arts in Architecture olarak tanımlanır.

Fakat maalesef Türkiye’de olduğu gibi bu eğitimin ardından AIA (American Institute of Architects) e gidip merhaba ben geldim diyerek mimar olarak kayıt yaptıramıyoruz. Çok kötü değil mi? Biraz düşünürsek cevabını verebiliriz diye düşünüyorum.


Devam edelim;


4 yıllık Amerika'da mimarlık eğitimi ardından, bu eğitimin mimarlık lisansı almak için yeterli bir zaman olmadığı düşünüldüğünden, lisans sonrası 2 yıl süre ile the National Architectural Accrediting Board (NAAB) tarafından tanınmış olan bir yüksek lisans programını bitirmeniz gerekmekte.

Bu 4+2 dediğimiz eğitimi tamamladığınız zaman, sadece eğitimle alakalı istenilen kriterleri yerine getirmiş olacaksınız.



2- 5 yıllık Lisans eğitim sistemi


5 yıllık eğitim sistemi yine lisans eğitiminiz süresince içinde bulunacağınız bir sistemdir. Amerika’da ki okullar farklı sebeplerden dolayı farklı sistemleri sunabiliyorlar. Amerika’da ki bir okulun 5 yıl ya da 4+2 olması okullara göre değişiyor.


Mesela örnek vermek gerekirse, benim lisans programından mezun olduğum Ball State Unıversity, benim okuduğum zaman içerisinde sunmuş olduğu sistem 4+2 ye dayalı sistemdi, ama geçtiğimiz yıl 5 yıllık sisteme döndüklerini öğrendim. Tekrar etmek gerekirse bu sistem çok belirli olan maddelere dayalı olan bir sistem değil.


Devam edelim,


Amerika'da mimarlık eğitimini, 5 yıllık lisans programı veren bir mimarlık lisans eğitim programında tamamlağımızda, 4+2 sisteminde olan 2 yıllık yüksek lisans eğitimini yapmamıza gerek kalmıyor ve NAAB’ın mimarlık lisansı alabilmek için gerekli gördüğü, zorunlu tuttuğu eğitim süresini tamamlamış oluyoruz.


3- 4+3 sistemi.


Bu sistem ilk iki tanımladığımız sistemden biraz daha farklı çünkü bu sistem lisans eğitimini mimarlık olarak yapmamış bireyleri kapsamaktadır. Bu eğitim sistemini seçen bireyler lisans eğitimini herhangi bir dalda yapmış olabilir, yani illaki sanat dalında dahi olmasına gerek yoktur. Bu eğitim literatür, tarih, Yunan dili ve edebiyatı, aklınıza ne gelirse olabilir.


Bunun peşinden ise tekrar edelim, NAAB tarafından tanınan bir okulda 3 yıl süre ile yüksek lisans yaptıktan sonra NAAB'ın mimar olabilmek için gerekli gördüğü eğitim koşullarını sağlamış olacaktır.


NAAB ile ilgili resmi bilgilere bu linkten ulaşabilirsiniz.


Yukarıda 3 ana başlık altında 3 ayrı sistemi açıkladık. Fakat gerekli eğitimi görüp tamamlamış olmak Mimarlık imza yetkisini alabilmemiz için yeterli değildir.



Peki eğitimi tamamladıktan sonra yapılması gerekenler nelerdir?


Açıklayalım,


Mimarlık eğitimimiz sonrasında bizden kazanılması istenilen bir iş tecrübesi sürecine girmiş bulunacağız.


- Kısaca belirtmek gerekirse, Amerikada 54 tane “jurisdiction” ya da bir diğer adıyla “State Licensing Board” bulunmaktadır.


- Türkçe belirtmek gerekirse bütün eyaletlerin kendine özgü kurallarını ve zorunlulularını koyduğu mimarlık lisanslarını veren kurumlardır.


- İmza yetkisine sahip olabilmek için, bu kurumlardan bir tanesinden lisansımızı almak gerekmektedir.


- Hangi eyaletin lisansını alıyorsanız sadece o eyalette mimarlık imza yetkisine ulaşırsınız. Her eyelet için ayrıca lisansınızı almanız gerekmektedir.


California’da ki kurumun bu lisansı almanız için sizden istediği zorunluluklar Indiana eyaletinden farklı olabilir. İzmir’de mimarlık okuyup lisans alıp Kütahya’da mimar olamadığınızı düşünebilirsiniz :)


Devam edelim,


Mimarlık lisansınızı alabilmek için edinmeniz gereken iş tecrübesi:


Yukarıda da belirttiğimiz üzere eğitim sonrasında bizden tamamlamamız istenilen bir iş tecrübe sürecine girmiş olacağız ve sizinde anlamış olduğunuz gibi bu iş tecrübe edinme süresi eyaletlere gore değişiyor ama hemen hemen birbirine çok yakın.


Ben daha fazla bilgi sahibi olduğum için yaşadığım eyelet California üzerinden bilgi vereyim. California’da mimar olmanız için çalışmanız gereken zaman 3740 saattir.


Bu konuya devam etmeden önce başka bir organizasyon, The National Council of Architectural Registration Boards (NCARB) dan bahsetmemiz gerekmektedir.


NCARB ile ilgili daha detaylı bilgiye bu linkten ulaşabilirsiniz.


NCARB ın türkçe açıklaması Ulusal Mimarı Kayıt Kurulları Konseyi olarak tanımlanabilir. 54 eyaleri içeren, yasal olan mimari kayır kurumlarıdır ve farklı üyelerden oluşur.

Bizim tamamlamız gereken iş tecrübesinin sistemi NCARB ın oluşturmuş olduğu AXP yani Architecture Experience Programı sistemidir.


AXP mimarlık yolunda ilerleyen bireylerin, mimar olabilmeleri için gerek görülen pratiği, tecrübeyi ve beceriler kazanmasını sağlamak için oluşturulan bir eğitim programıdır.


AXP programı ile ilgi resmi bilgilere bu linkten ulaşabilirsiniz.


Yani arkadaşlar, bir mimarlık şirketine girip bulunduğunuz eyalette sizden istenilen çalışma süresini (California için 3740 saat) tamamlamanız lazım.

Ama bu süreç sabah akşam işe gidip çalıştım ben demeklede olmuyor malesef. NCARB tarafından oluşturalan AXP programı katagorilere ayrılmıştır ve her katagoride tamamlamanız istenilen saatler vardır.


Aşağıya bu bölümleri ve saat zorunluluklarını özetliyorum.


- Practice Management – 160 saat

- Project Management - 360 saat

- Programming & Analysis – 260 saat

- Project Planning & Design – 1,080 saat

- Project Development & Documentation – 1,520 saat

- Construction & Evaluation – 360 saat


- Yani toplamda 3740 saat buda 3 yıla denk gelmektedir.


Bu saatleri çalışırkan NCARB ın internet sitesi üzeriden çalıştığınız saat sayısını ve bölümleri çalıştıkça dolduruyor ve bu saatleri onaylaması için "supervisor"ınıza gönderiyorsunuz. "Supervisor"ınız çalıştığınız şirkette lisanslı herhangi bir mimar olabilir. Bu kişi saatlerinizi onayladığı zaman sisteme çalıştığınız zaman süreleri işleniyor.


3. ve belkide en zor adım, Mimarlık Lisans Sınavı:


Eğitim ve çalışma sürelerini tamamlamakla beraber mimarlık imza yetkinizi almak için atmanız gereken son adım Mimarlık Lisans sınavını geçmek olacaktır.

Amerika’da ki bu sınavın adı ARE sınavıdır uzun adıyla ise The Architects Registration Exam dir. Peki nedir ARE.


ARE sınavının içeriğini kısaca tanımlamak gerekirse,


- ARE sınavı birbirinden bağımsız ve istediğiniz sıralamayla verebileceğiniz 6 farklı kısımdan oluşmaktadır. Bu sınavın temel konsepti bir mimari projenin genel olarak nasıl işlediği ve ilerlediği konu kapsamı etrafında düzenlenen bir sınavdır.Sorular farklı içeriklerde soruluyor, boşluk doldurma, test sistemi yada kombinede olabilir.


Şuanda ARE nin sınav strüktürü ARE 5.0 diye geçiyor, ARE 3.0, ARE 3.1, ARE 4.0, şimdi son olarak tanıtılan ARE sınav sistemide anladığınız üzere ARE 5.0.


ARE sınavı ile ilgili bilgilere bu linke tıklayarak ulaşabilir daha ayrıntılı okuyabilirsiniz.


Arkadaşlar, sizinde anlamış olduğunuz gibi Amerika’da mimar olabilmek için uzun soluklu, zor aşamalı bir sürecten geçmek gerkiyor.


- Kişisel bir kaç düşünce:)


Bana soracak olursanız, keşke ülkemizdede mimar olabilmek için benzeri bir süreçten geçiyor olsaydık. Mimar diye tabirlendirdiğimiz kelime günümüze kadar farklı akımlardan etkilenen, farklı bakış açılarına sahip olan düşünür, sanatçı ve halk tarafından farklı şekillerde tanımlanmıştır. Fakat mimarin tanımının aynı kaldığı bir yer var oda insanların içinde bulunacağı yapıları tasarlayan, güvenliğinden tamamen sorumlu olan insanlar ve bu konuda eğitim görmüş kişiler tanımıdır.


İnşa etmeyi öğrenmek, farklı yapılarda bulunan malzemeleri nasıl bir araya getirip sağlam olarak ayakta tutmayı öğrenmek gerçekten uzun zaman alıyor. Bunu gerçek anlamda öğrenmeden ise mimar olmanın anlamı nedir?


Diyerek sizin bu soruyla bırakıyorum ve bu makaleden keyif aldığınızı, ve size bazı sorularınızı yanıtladığını umur ediyorum. :)


Sorularınız ve görüşleriniz için lütfen yorum bırakın.


Umuyorum ki portfoliocracker’ı, üzerinde daha aktif olup birbirimizle bilgi paylaşımı yapabileceğimiz bir yer haline getirebiliriz.


Bir sonraki makalemizde görüşmek üzere.


1,249 views2 comments

©2018 by Portfolio Cracker.

All Rights Reserved.

Facebook

  • Facebook - Black Circle
  • Pinterest - Black Circle

Pinterest

Instagram

  • Instagram - Portfolio Cracker